demesdagcollectie-hwm0453-800.jpgBoek en tentoonstelling: Mesdag & Japan

Iedereen kent Panorama Mesdag, maar niet iedereen weet dat Mesdag naast bekend schilder ook een verwoed kunstverzamelaar was. In De Mesdag Collectie, gelegen naast Panorama Mesdag, wordt hieraan aandacht besteed. Naast de vaste collectie is er ruimte voor thematentoonstellingen en tot en met 17 juni is hier nu te zien ‘Mesdag & Japan. Het Verre Oosten verzameld’, een aansprekende tentoonstelling die vergezeld gaat van een gelijknamige publicatie.

Deze mooie uitgave,‘Mesdag & Japan’, biedt naast aandacht voor en afbeeldingen van de stukken van Mesdag veel informatie over de context van de totstandkoming van de collectie, ook weer geillustreerd met veel mooie beelden. Zo doet de publicatie recht aan de ambitie die geformuleerd wordt om de fascinatie voor Japan die Nederland in de negentiende eeuw bezighield in brede context te plaatsen. Heel illustratief hierbij is de foto van een groep Nederlandse vrouwen geheel gekleed als Japanse vrouwen en uitgebreid poserend in een Oosterse sfeer.

 

Naast prachtige foto’s en illustratieve andere afbeeldingen, biedt het boek een goede, compacte en zeer toegankelijke inleiding op het onderwerp Japan in Nederland in de 19e eeuw en komen we meer te weten over Mesdag als verzamelaar.

 

De eerste contacten van Nederland met Japan stemmen al uit 1600. Vanaf 1639 was Nederland het enige westerse land dat handel mocht drijven met Japan. Uit deze tijd, de zogenaamde Edo-periode (1615-1868) heeft Mesdag een aantal bijzondere stukken verzameld. Hierbij trekt vooral de prachtige grote schaal de aandacht die als een soort stripverhaal is beschilderd en de verschillende stappen in het productieproces in een porseleinfabriek laat zien. Vanaf 1854 is Nederland niet meer het enige westerse land dan handel mag drijven met Japan. De meeste voorwerpen uit de Mesdag-collectie dateren uit deze tijd, de zogenaamde Meiji-periode (1868-1912,) waarvan dan weer de helft bestaat uit Satsuma-aardewerk, geglazuurd aardewerk met bonte kleuren en goud, dat oorspronkelijk gemaakt werd in de provincie Satsuma en erg populair was in het Westen. Een opvallend stuk hierbij is een vaas met scenes uit het leven van krijger Endo Morito, waarvan er een is gebaseerd op een houtsnede, zoals vaker gebeurde in die tijd.

De selectie van stukken door Mesdag laat zien dat hij esthetische criteria hanteerde en dit past in de periode waarin meer de artistieke dan de etnografische waarde van niet-westerse kunst voorop stond.

 

Naast uitgebreide aandacht voor Mesdags collectie en de achtergronden daarvan, besteedt de publicatie ook aandacht aan thema’s die te maken hebben met de context van de fascinatie voor Japan uit die tijd. Zo lezen we over de belangrijkste plekken waar Japanse kunst te zien en te koop was en hoe de artistiek betrokken mens uiting gaf aan zijn fascinatie voor Japan, steeds geillusteerd met prachtige prenten.

 

Deze aandacht voor Japan had ook zijn weerslag op sommige keramiek gemaakt in Nederland. De eenvoud en precieze weergave van de natuur, kenmerkend voor de Japanse kunst, zijn met name terug te vinden in het werk van Theo Colenbrander, dat Mesdag ook verzamelde en waarvan enkele stukken in de tentoonstelling zijn opgenomen.

 

Al met al is deze publicatie zeer het lezen en bekijken waard en met name ook heel toegankelijk.

 

Mesdag & Japan is het eerste deel in de serie De Mesdag Collectie, waarin telkens een onderdeel van de uitgebreide Mesdag-collectie beschreven wordt.

 

Auteurs: Renske Suijver, met medewerking van Bram Donders.

ISBN: 978-90-79310-90-6

2018, Van Gogh Museum, Amsterdam

 

De Mesdag Collectie

Laan van Meerdervoort 7-F

Den Haag

www.demesdagcollectie.nl

© Vormen uit vuur